Krisp's place

Nog niet eens zo lang geleden was Harrie gelukkig. Hij hoefde zich niet bezig te houden met de vraag wie hij was, omdat niemand ernaar vroeg. Maar dat is veranderd: van de minister-president tot de buren, iedereen heeft het over identiteit. Ook Harrie is nu op zoek naar die identiteit, alleen niemand kan hem precies vertellen wat het precies is. Maar misschien is nu juist dat wel Harries identiteit, dat hij op zoek is. En dan is de vraag opeens niet meer wie hij is, maar waar hij is.

Met deze intro startte Tegenlicht drie weken geleden een serie over de Nederlandse identiteit. Verschillende kanten van identiteit werden bekeken, vergeleken, en bekritiseerd. Een prominente plek in deze serie was de veranderende identiteit. Als je dementerend wordt, als je immigreert, maar ook de veranderende identiteit van jongeren. De conclusie was dat je identiteit bepaald wordt door waar je bent.

Je identiteit wordt bepaald door je omgeving. Op het moment dat je in het buitenland bent, voel je jezelf Nederlander. Op het moment dat je naar school gaat, voel je jezelf student. En op het moment dat je wordt aangevallen in je geloof, voel je jezelf Christen of Islamiet.

Je identiteit wordt bepaald door waar je op dat moment voor staat. Als een immigrant (of “nieuwe Nederlanders”, zoals de documentaire zo mooi zegt) wordt aangevallen in zijn immigrant zijn, voelt hij zich op dat moment immigrant. Als een Nederlander van oorspronkelijk Marokkaanse afkomst wordt uitgemaakt voor Marokkaan, dan voelt hij zich ook Marokkaan. Als je hem als Nederlander benadert, dan voelt hij zich Nederlander.

Het feit dat mensen generaliseren (“alle buitenlanders het land uit”) zorgt ervoor dat mensen zich vooral buitenlander gaan voelen. In die zin is Geert Wilders goed bezig. Hij laat mensen zichzelf buitenlander voelen, ondanks dat ze Nederlander zijn. Op het eerste gezicht bereikt hij zijn doel, want de buitenlanders vertrekken wel steeds meer. De vraag is alleen of het doel ooit zo bedoeld was. Voorlopig zet ik daar mijn vraagtekens bij: het zijn voornamelijk hoog opgeleide kennisimmigranten die vertrekken, terwijl de overheid juist die mensen nodig heeft om de problemen met de vergrijzing en de werkloosheid aan te kunnen. De mensen die de problemen veroorzaken waar Geert Wilders zo op afgeeft, blijven juist in Nederland.

Het is echter te simpel om te zeggen dat we die verschillende identiteiten maar moeten ontkennen, en iedereen hetzelfde moeten benaderen. Dat is onmogelijk, omdat identiteiten ook uiterlijke kenmerken hebben, en mensen daar automatisch naar handelen. Dat betekent echter niet dat we mensen in hokjes moeten stoppen omdat ze in een hokje te stoppen zijn. Buitenlanders zijn op dat moment nog steeds buitenlanders, maar ze zijn meer dan dat. En ze hoeven daarom ook niet allemaal het land uit.